<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="nl">
	<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Rudi+Bakker</id>
	<title>etiwiki - Gebruikersbijdragen [nl]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Rudi+Bakker"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php/Speciaal:Bijdragen/Rudi_Bakker"/>
	<updated>2026-06-17T06:52:31Z</updated>
	<subtitle>Gebruikersbijdragen</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.1</generator>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2687</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2687"/>
		<updated>2017-01-15T09:34:08Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [[Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10395.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 22027.jpg| etiket van De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 31568.jpg| etiket van De Zuid-Hollandse Brierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 30610.jpg| etiket van Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
bestand: 28014.jpg| etiket van De Posthoorn&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 als eerste een Münchener onder eigen naam uitbracht. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor haar Münchener of voor haar Pilsener bier was bedoeld. We weten wel dat Amstel Munchener een Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) heeft behaald op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887. Ook staat vast dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eerste brouwerijen behoorde met een eigen Nederlandse Münchener. Kort daarna volgden andere brouwerijen zoals Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment. Daarbij werd vooral de helderheid en het mousserende karakter van het bier geroemd, &amp;quot;een frisschen drank&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De brouwers uit Munchen zagen dit met lede ogen aan. In 1904 voerden zeven van hen een rechtszaak tegen twee Belgische brouwers van Munchener bier. De aanklacht werd echter afgewezen omdat volgens de rechter de naam Munchener bier als een soortnaam moest worden beschouwd die stond voor de Beiersche manier van brouwen. Bovendien zou de kenner het verschil tussen de verschillende bieren wel weten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2686</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2686"/>
		<updated>2017-01-14T17:01:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [[Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10395.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 22027.jpg| etiket van De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 31568.jpg| etiket van De Zuid-Hollandse Brierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 30610.jpg| etiket van Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
bestand: 28014.jpg| etiket van De Posthoorn&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 als eerste een Münchener onder eigen naam uitbracht. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor haar Münchener of voor haar Pilsener bier was bedoeld. We weten wel dat Amstel Munchener een Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) heeft behaald op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887. Ook staat vast dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eerste brouwerijen behoorde met een eigen Nederlandse Münchener. Kort daarna volgden andere brouwerijen zoals Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment. Daarbij werd vooral de helderheid en het mousserende karakter van het bier geroemd, &amp;quot;een frisschen drank&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
De brouwers uit Munchen zagen dit met lede ogen aan. In 1904 voerden zeven van hen een rechtszaak tegen twee Belgische brouwers van Munchener bier. De aanklacht werd echter afgewezen omdat volgens de rechter de naam Munchener bier als een soortnaam moest worden beschouwd die stond voor de Beiersche manier van brouwen. Bovendien zou de kenner het verschil tussen de verschillende bieren wel weten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2685</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2685"/>
		<updated>2016-08-21T15:57:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: /* Münchener in Nederland */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [[Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10395.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 22027.jpg| etiket van De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 31568.jpg| etiket van De Zuid-Hollandse Brierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 30610.jpg| etiket van Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
bestand: 28014.jpg| etiket van De Posthoorn&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 de eerste was. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor het Münchener bier was bedoeld. Zeker is dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eersten behoorden met een eigen Nederlandse Münchener. Op de voet gevolgd door Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2684</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2684"/>
		<updated>2016-08-21T15:53:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: /* Münchener in Nederland */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10395.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 22027.jpg| etiket van De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 31568.jpg| etiket van De Zuid-Hollandse Brierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 30610.jpg| etiket van Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
bestand: 28014.jpg| etiket van De Posthoorn&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 de eerste was. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor het Münchener bier was bedoeld. Zeker is dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eersten behoorden met een eigen Nederlandse Münchener. Op de voet gevolgd door Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2683</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2683"/>
		<updated>2016-08-21T15:52:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: /* Münchener in Nederland */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10395.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 22027.jpg| etiket van De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 31568.jpg| etiket van De Zuid-Hollandse Brierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 30610.jpg| etiket van Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
bestand: 28014.jpg| etiket van De Posthoorn&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 de eerste was. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor het Münchener bier was bedoeld. Zeker is dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eersten behoorden met een eigen Nederlandse Münchener. Op de voet gevolgd door Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2682</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2682"/>
		<updated>2016-08-21T15:52:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10395.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 22027.jpg| etiket van De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 31568.jpg| etiket van De Zuid-Hollandse Brierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 30610.jpg| etiket van Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
bestand: 28014.jpg| etiket van De Posthoorn&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 de eerste was. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor het Münchener bier was bedoeld. Zeker is dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eersten behoorden met een eigen Nederlandse Münchener. Op de voet gevolgd door Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:30610.jpg&amp;diff=2681</id>
		<title>Bestand:30610.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:30610.jpg&amp;diff=2681"/>
		<updated>2016-08-21T15:48:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:31568.jpg&amp;diff=2680</id>
		<title>Bestand:31568.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:31568.jpg&amp;diff=2680"/>
		<updated>2016-08-21T15:48:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:28014.jpg&amp;diff=2679</id>
		<title>Bestand:28014.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:28014.jpg&amp;diff=2679"/>
		<updated>2016-08-21T15:47:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:22027.jpg&amp;diff=2678</id>
		<title>Bestand:22027.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:22027.jpg&amp;diff=2678"/>
		<updated>2016-08-21T15:47:13Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:10395.jpg&amp;diff=2677</id>
		<title>Bestand:10395.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:10395.jpg&amp;diff=2677"/>
		<updated>2016-08-21T15:46:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2676</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2676"/>
		<updated>2016-08-21T15:40:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. Naast de kleur verschilde het van [[pilsener]] door een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Kort daarna beginnen de Nederlandse brouwerijen zich ook toe te leggen op het brouwen van Münchener bier. Het is niet duidelijk wie precies de eerste was. Sommigen menen dat Amstel in 1883 de eerste was. Het blijft echter ongewis of de gouden medaille die de brouwerij op de Internationale tentoonstelling in Amsterdam in de wacht sleepte, voor het Münchener bier was bedoeld. Zeker is dat Sint Annaberg in 1885 tot een van de eersten behoorden met een eigen Nederlandse Münchener. Op de voet gevolgd door Het Hert uit vlijmen, [[ZHB]], De Kon. Ned. Beiersch-Bierbrouwerij, [[Van Vollenhovenen]] en De Posthoorn uit Leiden. Rond 1900 hadden zo goed als alle brouwerijen van ondergistende bieren het Münchener bier in hun assortiment.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2675</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2675"/>
		<updated>2016-08-21T10:56:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. In tegenstelling tot [[pilsener]] had Münchener bier een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1843 werd al geadverteerd voor het Munchener [Bockbier]]. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het veertig jaar geduurd voordat er onderscheid moest worden gemaakt tussen bier uit München en de biersoort Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2674</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2674"/>
		<updated>2016-08-21T10:52:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol. In tegenstelling tot [[pilsener]] had Münchener bier een meer moutige en zoetere smaak. Dit bier is waarschijnlijk het best te vergelijken met Het Münchner Dunkel dat nog steeds door brouwerij Hacker-Pschorr wordt gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Münchener in Nederland==&lt;br /&gt;
Hoewel het Münchener bier al rond 1850 in de Beierse hoofdstad was ontwikkeld, duurde het nog enkele decennia voordat het in Nederland werd verkocht. Vanaf halverwege de negentiende eeuw stond het ondergistende, of &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bier in de belangstelling van een groeiende groep bierliefhebbers. In 1852 werd geadverteerd dat het Munchener Lager [[Bockbier]] in Leiden is aangekomen a fl 0,35 per flesch. Pas in 1881 is sprake van &amp;quot;Munchener bier licht en donker&amp;quot;. Blijkbaar heeft het dertig jaar geduurd voordat er onderscheid werd gemaakt tussen de termen bier uit München en Münchener bier.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Vienna&amp;diff=2673</id>
		<title>Vienna</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Vienna&amp;diff=2673"/>
		<updated>2016-08-21T08:35:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: 10385.jpg| thumb| left]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 42022.jpg| thumb| 250px| right]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vienna is een ondergistend amberkleurig biertype met een moutige smaak en 4,5 tot 5,5 volumepercentage alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Anton Dreher=&lt;br /&gt;
Het bier is vernoemd naar de stad Wenen, waar het in 1841 door '''Anton Dreher''' werd ontwikkeld. Anton Eugen Georg Dreher (1810-1863) combineerde Engelse moutmethoden met de Beierse techniek van ondergistend brouwen en noemde het resultaat Schwechater Lagerbier. Dit bier kreeg in heel Europa veel waardering. Met dit succes begon Dreher aan een reeks overnames waarvan de Hongaarse Dreher brouwerij nog steeds bestaat. Brouwerij Birra Dreher uit het Italiaanse Triëst werd in 1974 door [[Heineken]] overgenomen.&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
=Vienna in Nederland=&lt;br /&gt;
In Nederland werd het bier van Dreher bekend onder de namen Wiener of Weener bier en bière de Vienne. Vanaf 1864 verschijnen de eerste advertenties voor het echte Wiener-bier in de kranten. Tijdens de internationale tentoonstelling in het &lt;br /&gt;
Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam van 1869 blijkt de grote populariteit. Gerard Heineken schrijft aan W. Feltmann, destijds brouwer bij De Hooiberg, &amp;quot;Dreher heeft een ongelooflijke toeloop&amp;quot;. Wat mede de aanleiding was voor Heineken om zich toe te gaan leggen op het brouwen van bovengistende bieren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In 1880 begint [[Amstel]] met de productie van Wiener bier. [[Van Vollenhoven]] en [['t Haantje]] zijn de eerste Nederlandse brouwerijen die in 1883 een bier onder de naam Vienna uitbrengen. Enkele jaren later gevolgd door [[Heineken]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf 1890 lijkt het Nederlandse Vienna bier alleen nog maar geëxporteerd te worden naar Nederlands-Indië en vanaf de eeuwwisseling wordt er niets meer van vernomen. In de 20e eeuw lijkt Vienna een kleine opleving te krijgen als Heineken in 1994 met Kylian komt dat met Vienna-mout werd gebrouwen. Vienna mout is iets donkerder dan pilsmout (6-9 [[EBC]]).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Pas in 2011, 131 jaar na Amstel, brouwt [[Maallust]] weer een Nederlandse Vienna.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=250px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 41179.jpg| etiket van Maallust&lt;br /&gt;
bestand: 53697.jpg| etiket van LMNOP&lt;br /&gt;
bestand: 56557.jpg| etiket van Julius&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2672</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2672"/>
		<updated>2016-08-21T08:32:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener bier, ook wel Münchner of Munich, is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Münchener was een ondergistend donker bier met rond de vijf volumeprocent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2671</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2671"/>
		<updated>2016-08-12T16:15:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jul 1927 344&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
1956 Grolsch munchener&lt;br /&gt;
1956 Oktoberfest in Munchen begint weer.&lt;br /&gt;
1959 Oranjeboom&lt;br /&gt;
1960 Drie Hoefijzers Munchener &amp;quot;donker, zwaar&amp;quot;&lt;br /&gt;
1964 breda munchener uit de pul 45 cl&lt;br /&gt;
1968? geen advertenties meer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2670</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2670"/>
		<updated>2016-08-12T15:38:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jul 1927 344&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
1940 Klaverbeer munchener.&lt;br /&gt;
1940 CBS pilsener en munchener in een categorie evenveel omzet als gewoon lager.&lt;br /&gt;
1943 Pilsener en munchener moeten beide 5% alcohol bevatten (14 liter per hoofd)&lt;br /&gt;
1947 Bavaria Munchener, ook amstel, heineken (moutzacht) en van vollenhoven ontduiken de bier-is-weer-best-campagne??&lt;br /&gt;
1948 Voor de dames is er het roomige, heerlijk-zoete, Amstel-Münchener! Nu weer in de oude vóór-oorlogse kwaliteit!&lt;br /&gt;
1948 nov Gulpener Bierbrouwerij komt met Munchener.&lt;br /&gt;
1952 Amstel munchener met ovale etiket met XXX.&lt;br /&gt;
1953 3hoefijzers munchener&lt;br /&gt;
1953 De Gruyter Munchener&lt;br /&gt;
1955 VéGé munchener&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2669</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2669"/>
		<updated>2016-08-12T14:43:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jul 1927 344&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
1928 Kasper Hiddink uit Apeldoorn heeft een eigen merk Munchener.&lt;br /&gt;
1934 De Leeuw Valkenburg.&lt;br /&gt;
1935 Albino Munchener.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2668</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2668"/>
		<updated>2016-08-04T16:25:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jul 1927 344&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel;had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2667</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2667"/>
		<updated>2016-08-04T16:23:50Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
mrt 1920 301&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
1921 Brand's Münchener Bier, Beste namaak van het echte Munchener.&lt;br /&gt;
1923 De Krans&lt;br /&gt;
1923 Gulpen Munchener bier&lt;br /&gt;
24 april 1924 verhoging van de bieraccijns, pilsener en minchener 4 cent duurder per liter. Algemene Nederlandsche Bond van Mineraalwater-, limonadesiroopfabrikanten en Bierhandelaren. Fles Munchener of Pilsener kost 36 cent zeggen Heineken, Amstel, ZHB, Vollenhoven en Smits van Waesberghe.&lt;br /&gt;
1924 De Gekroonde Bel Munchener voor 28 cent per liter.&lt;br /&gt;
1924 De Klok's Enschede.&lt;br /&gt;
1926 La Belle Alliance (venlo)&lt;br /&gt;
1927 Oranjeboom Pilsener het pittige, Munchener het krachtige, Dortmunder het zachte, Extra stout het voedzame.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel;had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2666</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2666"/>
		<updated>2016-08-04T15:07:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
mrt 1920 301&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel;had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2665</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2665"/>
		<updated>2016-07-29T14:17:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
mrt 1920 301&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener, of Münchner, bier is vanaf 1998 een door de Europese Unie beschermde geografische aanduiding die alleen gebruikt mag worden voor bieren die in München worden gebrouwen. Het bevat een scala aan biersoorten van Weissbier tot Schwarzbier en van Leichtbier tot Doppelbock. Desondanks was Münchener een biersoort die veel Nederlandse brouwerijen in hun assortiment hebben gehad. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dunkel, or Dunkles, is a word used for several types of dark German lager. Dunkel is the German word meaning dark, and dunkel beers typically range in colour from amber to dark reddish brown. They are characterized by their smooth malty flavour.[1] In informal terms, such as when ordering at a bar, &amp;quot;dunkel&amp;quot; is likely to mean whatever dark beer the bar has on tap, or sells most of; in much of north and western Germany, especially near Düsseldorf, this may be altbier.&lt;br /&gt;
In Bavaria, Dunkel, along with helles, is a traditional style brewed in Munich and popular throughout Bavaria. With alcohol concentrations of 4.5% to 6% by volume, dunkels are weaker than Doppelbocks, another traditional dark Bavarian beer. Dunkels are produced using Munich malts which give the Dunkel its colour. Other malts or flavours may also be added.&lt;br /&gt;
Many dunkels have a distinctive malty flavour that comes from a special brewing technique called decoction mashing. Most commonly, dunkel beers are dark lagers, but the term is also used to refer to dark wheat beers such as Franziskaner Hefe-Weisse Dunkel. Dunkel weizen is another term used to refer to dark wheat beers, which are fruity and sweet with more dark, roasted malts than their lighter counterpart, the hefeweizen.&lt;br /&gt;
Münchner Dunkel wordt nog steeds door Hacker-Pschorr gebrouwen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde etiket gekroonde P pilsener advertentie:http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=190&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000113176%3Ampeg21%3Aa0019&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000113176%3Ampeg21%3Aa0019&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel;had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2664</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2664"/>
		<updated>2016-07-29T13:25:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
mrt 1920 301&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
1904 rechtszaak tegen belgische brouwers over gebruik van de naam munchener bier (vordering afgewezen) http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=201&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&amp;amp;identifier=ddd%3A010647381%3Ampeg21%3Aa0011&lt;br /&gt;
1905 Bierbrouwerij De Hoepel Venlo.&lt;br /&gt;
1905 Het beste van alle inlandsche bieren is zonder twijfel Munchener van ZHB http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=210&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000118438%3Ampeg21%3Aa0018&lt;br /&gt;
ook Het eenige Hollandsche bier dat het Duitsche evenaart. en Overtreft elk binnenlandsch fabrikaat op dit gebied.&lt;br /&gt;
1909 Hengelosche&lt;br /&gt;
1916 prijsverhoging met 4 cent voor munchener.&lt;br /&gt;
Vanaf 1 augustus 1919 Bond van Nederlandsche brouwerijen: weder prima en volwaardig bier in den handel (waaronder Heineken's, ZHB, De Valk Coolen) Vanaf 2 maart, stelt de bond, zal het bier aanmerkelijk verbeterd worden en weer echt zijn zoals voor de oorlog en de prijs van pils en munchener gaat omlaag.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde etiket gekroonde P pilsener advertentie:http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=190&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000113176%3Ampeg21%3Aa0019&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000113176%3Ampeg21%3Aa0019&lt;br /&gt;
terzijde: Amstel;had in 1909 nog Dortmunder.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2663</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2663"/>
		<updated>2016-07-29T10:00:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
sep 1903 199&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
1901 Stoombierbrouwerij Oosterhout (steenweg naar Breda)&lt;br /&gt;
1903 Phoenix Munchener&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
terzijde etiket gekroonde P pilsener advertentie:http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=M%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=190&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=MMKB08%3A000113176%3Ampeg21%3Aa0019&amp;amp;identifier=MMKB08%3A000113176%3Ampeg21%3Aa0019&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2662</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2662"/>
		<updated>2016-07-26T14:18:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jan 1901 181&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
1894 Stoombierbrouwerijen De Keyzer Maastricht&lt;br /&gt;
1898 Heineken's Munchener&lt;br /&gt;
1900 Stoombierbrouwerij De Valk uit Stratum (Coolen?)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2661</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2661"/>
		<updated>2016-07-26T12:17:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jun 1890 100&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
1890 Drie Hoefijzers&lt;br /&gt;
1891 DAVO (16 ct per flesch, net zoveel als pilsener, beiersch en dortmunder)&lt;br /&gt;
1891 de Zwarte Ruiter Maastricht&lt;br /&gt;
1891 Twentsche Stoom-Beijersch-Bierbrouwerij Almelo&lt;br /&gt;
1891 Zwolsche stoombierbrouwerij en ijsfabriek.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2660</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2660"/>
		<updated>2016-07-23T07:53:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jun 1890 100&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
1889 't Haantje (vh Haan &amp;amp; Sleutels)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2659</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2659"/>
		<updated>2016-07-17T09:17:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
jun 1889 80&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
1888 De Drie kruisen Amsterdam (munchener 15ct per flesch net als pilsener en beiersch)&lt;br /&gt;
1888 Munchener en Weener bier bederven eerder door zonlicht dat pilsener (Dr. W. Schultze) Advies om stenen kruik met deksel te gebruiken.&lt;br /&gt;
1888 Deli. De zóó zeer geroemde, goed schuimende soorten ..munchener&lt;br /&gt;
1888 Haarlemsche Brouwerij&lt;br /&gt;
1889 Stoombierbrouwerij Waldeck Hoogkerk bij Groningen&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2658</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2658"/>
		<updated>2016-07-17T08:25:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
okt 1887 41&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
1887 De Griffioen Schiedam (zilver op de tentoonstelling van voedingsmiddelen misschien voor munchener?&lt;br /&gt;
1888 Munchener een frisschen drank.&lt;br /&gt;
1888 Almelosche Brouwerij (20ct per flesch, Beijersch 16ct)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2657</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2657"/>
		<updated>2016-07-16T10:30:30Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
okt 1887 41&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1883 (Amstel gouden diploma??).&lt;br /&gt;
5 maart 1885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
1887 Van Vollenhoven&lt;br /&gt;
1887 Amstel Munchener haalt Eere-diploma (Hoogste onderscheiding) op de Tentoonstelling van Voedingsmiddelen te Amsterdam in 1887.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2656</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2656"/>
		<updated>2016-07-16T10:10:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
1884 14&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
05031885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
aug 1885 analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047. 5% en helder.&lt;br /&gt;
1886 Vlijmensch Münchener Bier van Het Hert van J.A. Corman &amp;quot;Dat op flesch goed blijft en spoedig mousseert&amp;quot;.&lt;br /&gt;
1886 Amstel Munchener 22ct per fles bij bottelaar GH Pieterse, net zo duur als Dortmunder en pilsener.&lt;br /&gt;
1886 ZHB (depot apeldoorn) 16ct per flesch, net zoveel als pilsener, Erlanger 18ct.&lt;br /&gt;
1886 ZHB Donkerder van kleur (Munchener methode) zal zich herstellen http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=24&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015&amp;amp;identifier=ddd%3A010589457%3Ampeg21%3Aa0015.&lt;br /&gt;
1886 Kon. Ned, Beiersch-Bierbrouwerij. 18 ct (pilsener 20ct)&lt;br /&gt;
1887 Stoom-Beiersch-Bierbrouwerij De Posthoorn Leiden. Munchener 16ct. (Beiersch en Pilsener 14)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2655</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2655"/>
		<updated>2016-07-16T09:21:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
1884 14&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
05031885 St. Anna Münchener Bier uit de Stoombierbrouwerij St. Annaberg bij Nijmegen.&lt;br /&gt;
analyse St. Annaberg http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=m%C3%BCnchener+bier&amp;amp;coll=ddd&amp;amp;page=17&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Landelijk&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Regionaal%7Clokaal&amp;amp;sortfield=date&amp;amp;resultsidentifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&amp;amp;identifier=ddd%3A010085469%3Ampeg21%3Aa0047&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Münchener: Internationale naam voor een donkerbruin, moutig smakend bier. Er bestaat ook een Münchener Helles. De stijl werd in de tweede helft van de 19e eeuw in genoemde stad ontwikkeld. Münchener bevat 4 tot 4,75 procent alcohol.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2654</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2654"/>
		<updated>2016-07-11T09:43:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
1884 14&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
1862 Munchener Bock Bier uit de beroemde brouwerij van Georg Pschorr&lt;br /&gt;
1881 Munchener bier licht en donker 22 1/2 ct per flesch&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2653</id>
		<title>Münchener</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=M%C3%BCnchener&amp;diff=2653"/>
		<updated>2016-07-11T09:23:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: Nieuwe pagina aangemaakt met 'onder constructie...  1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.  categorie: Biersoort'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;onder constructie...&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1852 Munchener Lager Bock-Bier in Leiden aangekomen a fl 0,35 per flesch.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2652</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2652"/>
		<updated>2016-07-11T09:06:42Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 150px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak en een alcoholgehalte van rond de 5 volumeprocent. Hoewel Dortmunder veel van deze kenmerken met [[Pilsener]] deelt, is niet zo sterk gehopt waardoor het een zachtere smaak heeft. De Dortmunders die tegenwoordig in Nederland worden gebrouwen zijn, in tegenstelling tot de Duitse, over het algemeen donkerder van kleur en hebben een hoger alcoholgehalte van rond de 7 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één andere brouwerij die, wat we De Nieuwe Nederlandse Dortmunder zouden kunnen noemen, brouwt. En dat is brouwerij [[De Prael]] uit Amsterdam. Wie weet of we hier aan het einde staan van een oude biertraditie of juist aan het begin van een nieuwe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 800px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2651</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2651"/>
		<updated>2016-07-11T08:48:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 150px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak en een alcoholgehalte van rond de 5 volumeprocent. Hoewel Dortmunder veel van deze kenmerken met Pilsener deelt, is niet zo sterk gehopt waardoor het een zachtere smaak heeft. De Dortmunders die tegenwoordig in Nederland worden gebrouwen zijn, in tegenstelling tot de Duitse, over het algemeen donkerder van kleur en hebben een hoger alcoholgehalte van rond de 7 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één andere brouwerij die, wat we De Nieuwe Nederlandse Dortmunder zouden kunnen noemen, brouwt. En dat is brouwerij [[De Prael]] uit Amsterdam. Wie weet of we hier aan het einde staan van een oude biertraditie of juist aan het begin van een nieuwe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 800px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2650</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2650"/>
		<updated>2016-07-07T16:22:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 150px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één andere brouwerij die, wat we De Nieuwe Nederlandse Dortmunder zouden kunnen noemen, brouwt. En dat is brouwerij [[De Prael]] uit Amsterdam. Wie weet of we hier aan het einde staan van een oude biertraditie of juist aan het begin van een nieuwe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 800px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Heinrich_Wenker&amp;diff=2649</id>
		<title>Heinrich Wenker</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Heinrich_Wenker&amp;diff=2649"/>
		<updated>2016-07-07T16:21:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: Verwijst door naar Dortmunder&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#redirect [[Dortmunder]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Personen]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Heinrich_Wenker&amp;diff=2648</id>
		<title>Heinrich Wenker</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Heinrich_Wenker&amp;diff=2648"/>
		<updated>2016-07-07T16:19:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: Nieuwe pagina aangemaakt met '#redirect Dortmunder  categorie: Personen'&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#redirect Dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
categorie: Personen&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2647</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2647"/>
		<updated>2016-07-07T16:00:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 150px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één andere brouwerij die, wat we De Nieuwe Nederlandse Dortmunder zouden kunnen noemen, brouwt. En dat is brouwerij [[De Prael]] uit Amsterdam. Wie weet of we hier aan het einde staan van een oude biertraditie of juist aan het begin van een nieuwe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 800px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2646</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2646"/>
		<updated>2016-07-07T15:59:22Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 150px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één andere brouwerij die, wat we De Nieuwe Nederlandse Dortmunder zouden kunnen noemen, brouwt. En dat is brouwerij [[De Prael]] uit Amsterdam. Wie weet of we hier aan het einde staan van een oude biertraditie of juist aan het begin van een nieuwe.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2645</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2645"/>
		<updated>2016-07-07T15:27:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 150px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één Nederlandse brouwerij die De Nieuwe Nederlandse Dortmunder &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1932 Bij ieders bord hoort phoenixdort!&lt;br /&gt;
1932 3 Hoefijzers dortmunder&lt;br /&gt;
30-6-1933 oproep in Het Volk; Koopt geen Duitsch bier. De dortmunder bierbrouwerijen doen ijverig mee aan het boycotten van joden.&lt;br /&gt;
1935 Albino dortmunder.&lt;br /&gt;
1936 Dortmunder niet minder dan pils.&lt;br /&gt;
1937 Edah verkoopt Bavaria Dortmunder Bier 14ct en Phoenix Dortmunder Bier 18ct&lt;br /&gt;
1939 De Schaapskooi Dortmunder&lt;br /&gt;
1953 Gulpener Dort.&lt;br /&gt;
1963 speciaal dortmunder glas van Oranjeboom&lt;br /&gt;
1966 gratis sleutelhanger bij 6 flessen Oranjeboom dortmunder&lt;br /&gt;
v.a. 1970 geen Oranjboom dortmunder meer gevonden&lt;br /&gt;
1974 Alfa super dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2644</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2644"/>
		<updated>2016-07-07T15:26:59Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 175px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien-Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één Nederlandse brouwerij die De Nieuwe Nederlandse Dortmunder &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1932 Bij ieders bord hoort phoenixdort!&lt;br /&gt;
1932 3 Hoefijzers dortmunder&lt;br /&gt;
30-6-1933 oproep in Het Volk; Koopt geen Duitsch bier. De dortmunder bierbrouwerijen doen ijverig mee aan het boycotten van joden.&lt;br /&gt;
1935 Albino dortmunder.&lt;br /&gt;
1936 Dortmunder niet minder dan pils.&lt;br /&gt;
1937 Edah verkoopt Bavaria Dortmunder Bier 14ct en Phoenix Dortmunder Bier 18ct&lt;br /&gt;
1939 De Schaapskooi Dortmunder&lt;br /&gt;
1953 Gulpener Dort.&lt;br /&gt;
1963 speciaal dortmunder glas van Oranjeboom&lt;br /&gt;
1966 gratis sleutelhanger bij 6 flessen Oranjeboom dortmunder&lt;br /&gt;
v.a. 1970 geen Oranjboom dortmunder meer gevonden&lt;br /&gt;
1974 Alfa super dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2643</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2643"/>
		<updated>2016-07-07T15:25:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| 200px| Kroonkurk van de Dortmunder Actien Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één Nederlandse brouwerij die De Nieuwe Nederlandse Dortmunder &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1932 Bij ieders bord hoort phoenixdort!&lt;br /&gt;
1932 3 Hoefijzers dortmunder&lt;br /&gt;
30-6-1933 oproep in Het Volk; Koopt geen Duitsch bier. De dortmunder bierbrouwerijen doen ijverig mee aan het boycotten van joden.&lt;br /&gt;
1935 Albino dortmunder.&lt;br /&gt;
1936 Dortmunder niet minder dan pils.&lt;br /&gt;
1937 Edah verkoopt Bavaria Dortmunder Bier 14ct en Phoenix Dortmunder Bier 18ct&lt;br /&gt;
1939 De Schaapskooi Dortmunder&lt;br /&gt;
1953 Gulpener Dort.&lt;br /&gt;
1963 speciaal dortmunder glas van Oranjeboom&lt;br /&gt;
1966 gratis sleutelhanger bij 6 flessen Oranjeboom dortmunder&lt;br /&gt;
v.a. 1970 geen Oranjboom dortmunder meer gevonden&lt;br /&gt;
1974 Alfa super dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2642</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2642"/>
		<updated>2016-07-07T15:25:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;[[bestand: DABdop.jpg | thumb| right| Kroonkurk van de Dortmunder Actien Brauerei uit 2016]]&lt;br /&gt;
Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één Nederlandse brouwerij die De Nieuwe Nederlandse Dortmunder &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1932 Bij ieders bord hoort phoenixdort!&lt;br /&gt;
1932 3 Hoefijzers dortmunder&lt;br /&gt;
30-6-1933 oproep in Het Volk; Koopt geen Duitsch bier. De dortmunder bierbrouwerijen doen ijverig mee aan het boycotten van joden.&lt;br /&gt;
1935 Albino dortmunder.&lt;br /&gt;
1936 Dortmunder niet minder dan pils.&lt;br /&gt;
1937 Edah verkoopt Bavaria Dortmunder Bier 14ct en Phoenix Dortmunder Bier 18ct&lt;br /&gt;
1939 De Schaapskooi Dortmunder&lt;br /&gt;
1953 Gulpener Dort.&lt;br /&gt;
1963 speciaal dortmunder glas van Oranjeboom&lt;br /&gt;
1966 gratis sleutelhanger bij 6 flessen Oranjeboom dortmunder&lt;br /&gt;
v.a. 1970 geen Oranjboom dortmunder meer gevonden&lt;br /&gt;
1974 Alfa super dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:DABdop.jpg&amp;diff=2641</id>
		<title>Bestand:DABdop.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:DABdop.jpg&amp;diff=2641"/>
		<updated>2016-07-07T15:23:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2640</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2640"/>
		<updated>2016-07-07T14:51:33Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=200px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Naast Gulpener en Alfa is er één Nederlandse brouwerij die De Nieuwe Nederlandse Dortmunder &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1932 Bij ieders bord hoort phoenixdort!&lt;br /&gt;
1932 3 Hoefijzers dortmunder&lt;br /&gt;
30-6-1933 oproep in Het Volk; Koopt geen Duitsch bier. De dortmunder bierbrouwerijen doen ijverig mee aan het boycotten van joden.&lt;br /&gt;
1935 Albino dortmunder.&lt;br /&gt;
1936 Dortmunder niet minder dan pils.&lt;br /&gt;
1937 Edah verkoopt Bavaria Dortmunder Bier 14ct en Phoenix Dortmunder Bier 18ct&lt;br /&gt;
1939 De Schaapskooi Dortmunder&lt;br /&gt;
1953 Gulpener Dort.&lt;br /&gt;
1963 speciaal dortmunder glas van Oranjeboom&lt;br /&gt;
1966 gratis sleutelhanger bij 6 flessen Oranjeboom dortmunder&lt;br /&gt;
v.a. 1970 geen Oranjboom dortmunder meer gevonden&lt;br /&gt;
1974 Alfa super dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:22948.jpg&amp;diff=2639</id>
		<title>Bestand:22948.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Bestand:22948.jpg&amp;diff=2639"/>
		<updated>2016-07-07T14:41:17Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2638</id>
		<title>Dortmunder</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://www.bieretiketten.nl/etiwiki/index.php?title=Dortmunder&amp;diff=2638"/>
		<updated>2016-07-07T14:40:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Rudi Bakker: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;Dortmunder is een bier van lage gisting, goudgeel van kleur (9 [[EBC]]) met een moutige smaak. Het is niet zo sterk gehopt als pils waardoor het een iets zachtere smaak heeft.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier werd in 1843 als eerste door '''Heinrich Wenker''' en zijn vader gebrouwen in de brouwerij Krone am Markt in Dortmund. Wenker had tijdens zijn opleiding als brouwer in München en Wenen de Beierse brouwmethode met ondergisting leren kennen, en introduceerde die methode in Dortmund. De verdere ontwikkeling van dit bier leidde rond 1870 tot het bier dat we nu als Dortmunder kennen. Het bier werd iets sterker gebrouwen om het over een langere afstand te kunnen vervoeren. Daarom staat het bier plaatselijk bekend als Export. De uitvinding van industrieel koelen, de opkomst van de massaproductie aan het eind van de 19e eeuw en de verhoogde vraag naar bier leidden tot het ontstaan van grote brouwerijen. Dortmund werd in die tijd één van de grootste bierproducenten in Europa met brouwerijen zoals de Dortmunder Actien-Brauerei, de Dortmunder Union-Brauerei en de Privatbrauerei Dortmunder Kronen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=Dortmunder in Nederland=&lt;br /&gt;
[[bestand: Adv_ABBdortmunder1885.jpg | thumb| left| Advertentie uit 1885 voor het eerste Nederlandse Dortmunder bier]]&lt;br /&gt;
[[bestand: 13009.jpg | thumb| right| Etiket van bottelaar Van Heesakkers. Het logo lijkt sterk op dat van de Dortmunder Actien-Brauerei]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Het Dortmunder bier of Dortmunder Lagerbier werd vanaf 1867 in Nederland geïmporteerd als een van de &amp;quot;Beiersche&amp;quot;, bedoeld wordt ondergistende, biersoorten. Net als [[Pilsener]] en [[Münchener]] zal ook het Dortmunder in de smaak zijn gevallen waardoor het voor Nederlandse brouwers en bottelaars interessant werd om het bier na te maken. Dat gebeurde blijkbaar op zo'n grote schaal dat de Duitse brouwerijen en hun importeurs in de jaren 1870 al waarschuwen voor ''verschillende namaaksels die onder den naam van Dortmunder in den handel worden gebracht''. &lt;br /&gt;
Het duurt bijna twintig jaar voordat op 1 april 1885 de Amerfoortsche Beiersch Bierbrouwerij als eerste Nederlandse brouwerij onder eigen naam een Dortmunder bier uitbrengt. Nog voor de eeuwwisseling brouwen ook veel van de andere Beiersche bierbrouwerijen zoals [[Amstel]], [[Heineken]], [[ZHB]], [[Waldeck]], [[De Posthoorn]] uit Tilburg en [[DAVO]] een eigen Dortmunder bier. Dortmunder was een duur bier. Dat blijkt uit een, overigens nooit van kracht geworden, ontwerpovereenkomst uit 1893. Daarin spreken de brouwerijen uit Amsterdam en Nieuwer-Amstel af om hun Hollandsch bier ''voor geen lagere prijzen te verkoopen'' dan 7 cent de liter, het Beijersch, Pilsener en Münchener voor 9 cent de liter en het Dortmunder bier voor 14 cent de liter. Het Dortmunder bier van Ravenswaay's Bierbrouwerij-Maatschappij werd, als blijk van hoge waardering, zelfs bekroond met de gouden medaille op de Nationale tentoonstelling Nijverheid en Kunst in Dordrecht van 1899.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=230px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 10472.jpg| etiket van Amstel&lt;br /&gt;
bestand: 14990.jpg| etiket van De Enschedesche Bierbrouwerij&lt;br /&gt;
bestand: 12997.jpg| etiket van bottelaar Dijkhuis&lt;br /&gt;
bestand: 28303.jpg| etiket van Ravenswaay's, bekroond met een gouden medaille&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
In de eerste helft van de 20e eeuw besluiten steeds meer brouwerijen om een Dortmunder in hun assortiment op te nemen. Dat gold echter niet voor Amstel en Heineken. Het is niet duidelijk waarom juist zij besloten om met de productie van Dortmunder te stoppen. Mogelijk waren de sterke concurrentie van de Duitse brouwerijen en het succes van hun eigen Pilsener van invloed op deze keuze. De Dortmundse brouwerijen DAB, Kronen en Union waren geduchte en sterke concurrenten die zelfs in staat bleken om alweer kort na beide wereldoorlogen hun bier naar Nederland te exporteren.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=175px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 13050.jpg| etiket van Bourgogne Kruis&lt;br /&gt;
bestand: 13738.jpg| etiket van Coolen&lt;br /&gt;
bestand: 11795.jpg| etiket van Bavaria&lt;br /&gt;
bestand: 13910.jpg| etiket van Dommelsch&lt;br /&gt;
bestand: 49552.jpg| etiket van De Gekroonde Bel&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Vanaf de jaren 1950 ondergaat het Nederlandse Dortmunder een verandering. Het bier werd aanvankelijk gepresenteerd als zacht van smaak en had over het algemeen een iets lager alcoholgehalte dan het pilsener, 4 tot 5 volumeprocent. Phoenix, ZHB en De Schaapskooi blijven dit type Dortmunder tot in de jaren 1960 produceren, Bavaria zelfs tot in de jaren 1980. [[Gulpener]] komt in 1953 als eerste met een nieuw type Dortmunder, Dort genaamd. Dort is met 6,5% alcohol veel zwaarder en is bovendien donkerder van kleur. Ook Skol (Oranjeboom) verhoogt het alcoholpercentage van haar Dortmunder. Alfa komt in 1974 met een Super Dortmunder van maar liefst 7,5 volumeprocent.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery heights=200px widths=250px mode=&amp;quot;traditional&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
bestand: 26325.jpg| etiket van Oranjeboom&lt;br /&gt;
bestand: 10151.jpg| etiket van Alfa&lt;br /&gt;
bestand: 16840.jpg| etiket van Gulpener ter gelegenheid van 40 jaar Gulpener Dort in 1993&lt;br /&gt;
bestand: 22948.jpg| etiket van De Leeuw uit Valkenburg&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[bestand: 56979.jpg | bottom| 1000px | Etiket van brouwerij De Prael]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1932 Bij ieders bord hoort phoenixdort!&lt;br /&gt;
1932 3 Hoefijzers dortmunder&lt;br /&gt;
30-6-1933 oproep in Het Volk; Koopt geen Duitsch bier. De dortmunder bierbrouwerijen doen ijverig mee aan het boycotten van joden.&lt;br /&gt;
1935 Albino dortmunder.&lt;br /&gt;
1936 Dortmunder niet minder dan pils.&lt;br /&gt;
1937 Edah verkoopt Bavaria Dortmunder Bier 14ct en Phoenix Dortmunder Bier 18ct&lt;br /&gt;
1939 De Schaapskooi Dortmunder&lt;br /&gt;
1953 Gulpener Dort.&lt;br /&gt;
1963 speciaal dortmunder glas van Oranjeboom&lt;br /&gt;
1966 gratis sleutelhanger bij 6 flessen Oranjeboom dortmunder&lt;br /&gt;
v.a. 1970 geen Oranjboom dortmunder meer gevonden&lt;br /&gt;
1974 Alfa super dortmunder&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[categorie: Biersoort]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Rudi Bakker</name></author>
	</entry>
</feed>